وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيْسَرَةٍ وَأَن تَصَدَّقُوا۟ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
Borçlu darda ise, eli genişleyinceye kadar ona mühlet verin. Bilmiş olsanız borcu bağışlamanız sizin için daha hayırlıdır.
Bakara 2:280
Cüz 3 · Sayfa 47Bağlam
Faizin kesin olarak yasaklanması
275–280Faizi kesin biçimde yasaklayan bu âyetler Medine döneminin sonlarına doğru indi. Rivayete göre âyetler, Câhiliye'den kalma faiz alacaklarını tahsil etmek isteyenler hakkında inmiştir; bir rivayette Tâifli Sakîf kabilesinden bir kol ile Mekkeli Benî Mugîre arasındaki faiz anlaşmazlığı, bir rivayette Abbâs b. Abdülmuttalib'in faizli alacakları anılır. Âyetler ana paranın alınabileceğini, faizin bırakılması gerektiğini, darda olan borçluya mühlet verilmesini hükme bağladı. Hz. Peygamber de Vedâ hutbesinde Câhiliye faizinin tamamen kaldırıldığını, ilk kaldırdığı faizin Abbâs'ın faizi olduğunu ilan etmiştir.
Vâhidî, Esbâbü'n-Nüzûl; Taberî; Müslim 1218
Surenin nüzul ortamı
Sure geneliBakara, Medine'de nazil olan ilk suredir; hicretten sonraki ilk yıllardan başlayarak uzun bir süreçte parça parça inmiştir. Medine'de İslam toplumunun kuruluşu, Yahudiler başta olmak üzere Ehl-i kitap ile ilişkiler, münafıkların tutumu ve kıble değişikliği (hicri 2) surenin ana bağlamını oluşturur. Oruç, hac, aile hukuku ve faiz yasağı gibi temel düzenlemeleri içerir; faiz ayetlerinin son inen ayetlerden olduğu nakledilir.
Klasik tefsir mukaddimeleri; Buhârî ve Müslim rivayetleri